Fruktoza

Fruktoza

Małgorzata Bieńkowska
Studenckie Koło Naukowe Dietetyków przy Zakładzie Żywienia Człowieka Warszawskiego Uniwerstytetu Medycznego, Sekcja Chorób Metabolicznych
www. skndietetykow.wum.edu.pl

Dwie strony fruktozy

Fruktoza jest cukrem prostym, naturalnie znajdującym się m.in. w owocach. Zaczęto polecać ją, jako środek słodzący zamiast tradycyjnego cukru, szczególnie w odniesieniu do osób chorujących na cukrzycę.

Argumenty, które zazwyczaj słyszymy to:
• dużo niższy indeks glikemiczny fruktozy (23%) niż referencyjnej glukozy,
• jest dwa razy słodsza niż sacharoza, którą zazwyczaj stosujemy, więc można jej podać mniej z takim samym efektem,
• do jej metabolizmu nie potrzebna jest insulina, która reguluje stężenie glukozy we krwi oraz odpowiada za uczucie głodu i sytości.

Można ją kupić w coraz większej ilości sklepów, zwykle pod postacią kryształków. Zaczęto dodawać ją także przemysłowo przy produkcji napojów gazowanych, cukierków, ciast, jogurtów, nawet chleba (etykieta: syrop glukozowo – fruktozowy, skrobia kukurydziana). Przyjmowanie więc dużych ilości np. słodzonych napojów w prostej drodze może prowadzić do zwiększenia masy ciała. Cukier w postaci płynnej jest bowiem szybciej przyswajalny, a nie odczuwamy sytości po jego spożyciu. I choć jest to bardzo istotny aspekt zbyt dużego spożycia fruktozy, nie jest to największe zagrożenie dla naszego zdrowia.
Jak już wspomniano fruktoza nie stymuluje wydzielania insuliny w organizmie, powoduje także spadek wrażliwości organizmu na leptynę. Są to podstawowe hormony, które regulują odczucie głodu i sytości, więc zbyt duże spożycie fruktozy może powodować zbyt duże spożycie pokarmu. Dieta bogata w fruktozę wykazuje zwiększenie stężenia triacylogliceroli we krwi oraz cholesterolu-LDL, szczególnie, jeśli dieta ta jest o zmniejszonej zawartości tłuszczu. Ponadto spożycie tego cukru odwrotnie koreluje ze stężeniem cholesterolu-HDL we krwi. Fruktoza ma także zdolność pobudzania lipogenezy (czyli wytwarzania kwasów tłuszczowych w organizmie). Duże spożycie fruktozy może sprzyjać rozwojowi insulinooporności wskutek zaburzeń równowagi w procesach przekształcania wolnych kwasów tłuszczowych. W wątrobie zwiększa spalanie cukru zamiast tłuszczu, który jest wówczas magazynowany, może dojść w związku z tym nawet do stłuszczenia wątroby.
Wszystkie te aspekty można przedstawić na schemacie:

Warto jest wziąć pod uwagę te zagrożenia i kontrolować własne spożycie fruktozy. Najlepszą zasadą w tym, jak i w każdym innym wypadku, będzie na pewno UMIAR.